Pamięć

2010-04-10

Historia pociągnęła za sobą nowe ofiary. Tragedia katyńska zdaje się nie mieć końca. Oddajemy pokłon Wszystkim Poległym 10 kwietnia w Smoleńsku. Lecieliście tam, by podtrzymać polską Pamięć — zginęliście, nadając Jej uniwersalną rangę. Wasza śmierć zmieni nas — współczesnych, stając się najwyższym hołdem dla zabitych przed 70 laty.

Dziękujemy Lechowi Kaczyńskiemu, Prezydentowi Polski, za takie reprezentowanie Rzeczpospolitej, które przywraca jej historię, a społeczeństwo wzmacnia w przekonaniu, że przeszłość określa jego tożsamość i — godność. Dziękujemy byłemu Prezydentowi Warszawy za decyzję o powołaniu Domu Spotkań z Historią.

Dziękujemy Ryszardowi Kaczorowskiemu, ostatniemu Prezydentowi RP na uchodźstwie, za przechowanie dla odrodzonej Polski symboli niepodległości. Dziękujemy za umożliwienie przed 20 laty spotkania i współpracy Archiwum Wschodniego z polską emigracją polityczną w Londynie.

Dziękujemy Januszowi Krupskiemu, Kierownikowi Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych — który jako szef lubelskich „Spotkań” współtworzył w 1987 roku Archiwum Wschodnie — za gotowość do podejmowania działań Urzędu na rzecz społecznego wymiaru historii.

Dziękujemy Januszowi Kurtyce, Prezesowi Instytutu Pamięci Narodowej, za wspieranie przez Instytut imiennego dokumentowania ofiar II wojny — osobistą decyzję uruchomienia programu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką” i patronat nad „Indeksem Represjonowanych”.

Dziękujemy Tomaszowi Mercie, wiceministrowi kultury — który jako Dyrektor Instytutu Dziedzictwa Narodowego współtworzył z nami serię albumów przedstawiających najważniejsze wydarzenia historii Polski w XX wieku — za wzmocnienie wrażliwości historycznej resortu kultury.

Dziękujemy Czesławowi Cywińskiemu, Prezesowi Światowego Związku Żołnierzy AK, za wspieranie prowadzenia przez Związek dialogu polsko-ukraińskiego związanego z historią lat 40., a zarazem za otwartość środowiska kombatantów na porozumienie z młodszymi generacjami.

Dziękujemy Edwardowi Duchnowskiemu, Sekretarzowi Generalnemu Związku Sybiraków, dzięki któremu zabezpieczone zostały zbiory dokumentacji Komisji Historycznej Związku, a przechowywana u nas jej kolekcja wspomnień służyć może kolejnym generacjom badaczy represji sowieckich.

Dziękujemy Bożenie Łojek-Mamontowicz, Prezes Polskiej Fundacji Katyńskiej, za wspieranie dialogu polsko-rosyjskiego, w tym — zainicjowanie współczesnego głosu byłych dysydentów rosyjskich, którzy w 70-lecie zbrodni katyńskiej powtórzyli swoje słowa do Polaków sprzed 30 lat.

Dziękujemy Poległym, którzy wnieśli wielki wkład w historię Polski, szczególnie: Stefanowi Melakowi, Maciejowi Płażyńskiemu, Andrzejowi Przewoźnikowi, Arkadiuszowi Rybickiemu, Annie Walentynowicz.

Cześć pamięci Wszystkich!

Zespół Ośrodka KARTA– „Indeksu Represjonowanych”

Rosja a Katyń ­– głos „niezależnej” Rosji

2019-02

Książka zawiera ważne teksty na temat stanowiska „nieoficjalnej” Rosji wobec zbrodni katyńskiej. Najważniejszy dokument, to opracowana przez grupę rosyjskich naukowców wyczerpująca ekspertyza z 1993 roku, która uczciwie przedstawia zarówno przebieg zbrodni, jak i późniejsze sowieckie kłamstwa o niej.

Ponadto: oświadczenie Stowarzyszenia „Memoriał” wydane w odpowiedzi na decyzję Głównej Prokuratury Wojskowej Rosji o zamknięciu śledztwa w „sprawie katyńskiej” w 2004 roku i osobiste zapisy jego moskiewskich członków – Aleksandra Gurjanowa, Aleksieja Pamiatnycha, Nikity Pietrowa, które podają aktualny stan „procesowy”, a także wiedzę, jaką udało się zdobyć o zbrodni katyńskiej w ciągu ostatnich dwóch dekad. Rosja a Katyń to głos Rosji niezależnej, nie poddającej się grze rosyjskich władz.

Rosja a Katyń (Warszawa 2010, wydanie II poprawione i uzupełnione), wyd. Ośrodek KARTA i Dom Spotkań z Historią.

Książka do nabycia w księgarni historycznej DSH, w Ośrodku Karta i w dobrych księgarniach na terenie całego kraju. Wydana przy wsparciu finansowym Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Deportowani w Komi ASRR, część 2

2009-12

Ukazał się kolejny tom „Indeksu Represjonowanych” zawierający 10 360 biogramów Polaków i obywateli polskich wywiezionych w czerwcu 1940 i w czerwcu 1941 z zachodnich obwodów Białoruskiej SRR oraz z Litewskiej SRR, a także dzieci urodzonych na zesłaniu.

Alfabetyczne wykazy deportowanych rodzin są poprzedzone obszernym wstępem historycznym autorstwa Michaiła Rogaczowa z Dobroczynnej Fundacji Społecznej Ofiar Represji Politycznych „Pokajanije” w Syktywkarze (Republika Komi).

Część 1 tomu Deportowani w Komi ASRR ukazała się w 2008 roku i zawiera biogramy rodzin deportowanych w lutym 1940.

Pamięci Sybiraka - Tułacza - Żołnierza

2009-09-14

Ponad dziesięć tysięcy osób przeszło 10 września br. ulicami Białegostoku w IX Międzynarodowym Marszu Żywej Pamięci Polskiego Sybiru.

Tegoroczne uroczystości odbyły się pod hasłem „Sybirak – Tułacz – Żołnierz” upamiętniając Sybiraków, którzy po powrocie z zesłania, w szeregach polskiego wojska walczyli o wolną Polskę na wielu frontach II wojny światowej.

W marszu, który wyruszył sprzed Pomnika Katyńskiego do kościoła pw. Ducha Świętego, wzięli udział członkowie Związku Sybiraków z kraju i zagranicy m.in.: Litwy, Łotwy, Estonii, Białorusi i Ukrainy, uczniowie (w tym młodzież ze szkół noszących imię Sybiraków), przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, formacji wojskowych i policyjnych, mieszkańcy Białegostoku. Po Mszy Św. przy pomniku Grobie Nieznanego Sybiraka odbył się Apel Poległych zakończony salwą honorową. Złożono kwiaty i zapalono znicze. W dolnej części kościoła pw. Ducha Świętego w Muzeum Sybiraków otwarto ekspozycję zatytułowaną „Sybirak – Tułacz – Żołnierz”.

Uroczystości w Białymstoku stanowiły również okazję dla pracowników „Indeksu Represjonowanych” do spotkania ze środowiskiem sybirackim oraz prezentacji publikacji Ośrodka KARTA.

Każdy z 12 milionów. Hołd ofiarom obu totalitaryzmów

2009-09-04

Na pl. Piłsudskiego w Warszawie w dniach 1-28 września br. można oglądać multimedialną instalację poświęconą obywatelom polskim ofiarom II wojny światowej.

Instalacja memoriałowa po raz pierwszy w sposób symboliczny honoruje wszystkich obywateli II Rzeczpospolitej, ofiary niemieckich i sowieckich represji okresu II wojny. Instalacja składa się z 18 tablic prezentujących 18 kategorii represji. Na każdej umieszczono biogram jednej z ofiar, odpowiadającej konkretnej grupie prześladowanych.

Instalacja stanowi punkt wyjścia do ogólnopolskiej akcji, mobilizującej społeczeństwo do dokumentowania bliskich — ofiar totalitarnych represji. Tych co stracili życie i ucierpieli było co najmniej 12 milionów (11 milionów po stronie niemieckiej, 1 milion po sowieckiej). Rzetelnie udokumentowano z imienia i nazwiska ledwie 2 miliony osób. Zerwanie z anonimowością możliwie największej liczby z pozostałych 10 milionów ofiar to wielka powinność wolnej Polski i nas wszystkich.

Na stronie www.rocznice2009.pl została uruchomiona podstrona, przyjmująca zgłoszenia danych o represjonowanych, która automatycznie przekierowywuje na serwis Internetowego Centrum „Indeksu Represjonowanych” (po stronie sowieckiej) lub bazy internetowej Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie” (po stronie niemieckiej).

Instalacja została przygotowana przez Dom Spotkań z Historią i Ośrodek KARTA. Autorem projektu plastycznego ekspozycji jest Krzysztof Lang. Niech nasz hołd ofiarom totalitaryzmu wyrazi w tym roku także gest symboliczny — 17 września o godzinie 21.00 zapalmy w naszych oknach znicze pamięci.